Ile pieniędzy przygotowała Unia na transformację energetyczną regionów węglowych?

Fundusz Badawczy Węgla i Stali zapewni łącznie 800 mln euro do 2034 roku, czyli 120 mln euro rocznie. To tylko część pomocy — dodatkowo powstaje Europejski Fundusz Konkurencyjności o budżecie 409 mld euro, wspierający technologie strategiczne i czystą transformację.

Jakie projekty finansuje Fundusz Badawczy Węgla i Stali?

Fundusz wspiera badania nad optymalizacją produkcji stali, oszczędnością energii, technologiami dla regionów węglowych w transformacji, redukcją emisji, zdrowiem i bezpieczeństwem pracy oraz ochroną środowiska, w tym ograniczeniem emisji metanu na terenach pokopalnianych.

Czy Śląsk może skorzystać z tego dofinansowania?

Tak. Fundusz Badawczy Węgla i Stali jest dedykowany strategicznym regionom górniczym takim jak Śląsk, które przechodzą transformację energetyczną. Wsparcie obejmuje badania nad przejściem od węgla do źródeł odnawialnych i tworzenie nowych, czystych miejsc pracy.

Kiedy reforma Funduszu Badawczego Węgla i Stali wejdzie w życie?

Reforma została zatwierdzona przez Radę UE w czerwcu 2024 roku. Planowana od 2027 roku reforma ma uprościć dostęp do wsparcia i przygotować fundusz do integracji z innymi unijnymi programami badań naukowych i innowacji.

Co to jest Europejski Fundusz Konkurencyjności?

To nowy instrument finansowy zaproponowany przez Komisję Europejską w ramach wieloletnich ram finansowych 2028–2034 o budżecie 409 mld euro. Wspiera technologie strategiczne w czystej transformacji, cyfryzacji, zdrowiu, biotechnologii, rolnictwie i obronie, inwestując w innowacyjne przedsiębiorstwa.

800 mln euro na zielone innowacje. Śląsk zyska na transformacji energetycznej

Unia Europejska zatwierdziła reformę Funduszu Badawczego Węgla i Stali. Do 2034 roku przygotowano 800 mln euro na badania i innowacje dla regionów…

Fundusz Badawczy Węgla i Stali to instrument finansowy Unii Europejskiej wspierający badania i innowacje w transformacji energetycznej regionów górniczych, który otrzymał znaczne zwiększenie budżetu na okres do 2034 roku.

Instytucje unijne w czerwcu 2024 roku zatwierdziły reformę tego funduszu, przewidując łączne inwestycje w wysokości około 800 mln euro do 2034 roku, czyli 120 mln euro rocznie. To znaczący wzrost finansowania w porównaniu z wcześniejszymi okresami. Reforma przedłużyła czas trwania programu z pierwotnie planowanego 2030 roku do 2034 roku, co daje regionom węglowym dłuższy horyzont planowania i większą stabilność wsparcia.

Jak powstał Fundusz Badawczy Węgla i Stali?

Fundusz ustanowiono w 2002 roku po wygaśnięciu Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Węgla i Stali. Wykorzystuje on roczne odsetki z pozostałych aktywów EWWiS do wspierania projektów badawczych i innowacyjnych, które zwiększają konkurencyjność europejskiego przemysłu węglowego i stalowego. Przez ponad dwie dekady fundusz okazał się kluczowym narzędziem wsparcia dla regionów borykających się z transformacją energetyczną.

Jakie projekty otrzymują dofinansowanie?

Fundusz wspiera szeroki zakres inicjatyw badawczych i innowacyjnych:

Obszar wsparcia	Przykładowe projekty
Produkcja stali	Procesy optymalizujące produkcję, czista produkcja stali
Oszczędność zasobów	Zoptymalizowane wykorzystanie i oszczędzanie surowców
Efektywność energetyczna	Oszczędność energii i poprawa efektywności przemysłowej
Transformacja regionów	Technologie wspierające regiony węglowe w przejściu energetycznym
Środowisko	Redukcja emisji z produkcji stali, ograniczenie emisji metanu na terenach pokopalnianych
Bezpieczeństwo	Zdrowie i bezpieczeństwo w pracy

Dlaczego Śląsk jest beneficjentem tego wsparcia?

Śląsk jako strategiczny region górniczy ma dostęp do środków funduszu na przechodzenie od węgla do nowoczesnych, zielonych źródeł energii. Wsparcie obejmuje badania nad wykorzystaniem terenów poprzemysłowych, technologiami dla czystej transformacji oraz tworzeniem nowych, bezpieczniejszych miejsc pracy. Europosła Borysa Budki, przewodniczącego Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii (ITRE) w Parlamencie Europejskim, podkreśla, że fundusz to jedyne narzędzie unijne dedykowane wspieraniu obszaru naukowego w czasie transformacji energetycznej dla takich regionów.

Co to oznacza dla pracowników i gospodarki?

Transformacja energetyczna nie może odbywać się kosztem ludzi — to kluczowe przesłanie polskich decydentów. Wsparcie badawcze i innowacyjne ma na celu gwarantowanie nowych, czystych i bezpieczniejszych miejsc pracy. Wymaga to jednak odpowiedniego przeszkolenia zawodowego i traktowania osób, które przez lata pracowały w tradycyjnym przemyśle węglowym. Fundusz wspiera badania, które mogą stać się zachętą do transformacji, pokazując pracownikom perspektywy rozwoju zawodowego w sektorze zielonej energii.

Jak reforma uprości dostęp do wsparcia?

Planowana od 2027 roku reforma ma na celu uproszczenie procedur dostępu do dofinansowania i przygotowanie funduszu do integracji z innymi unijnymi programami badań naukowych i innowacji. To oznacza, że w przyszłości przedsiębiorcy i naukowcy będą mieć łatwiejszy dostęp do środków oraz będą mogli łączyć wsparcie z różnych źródeł unijnych.

Europejski Fundusz Konkurencyjności — większa część układanki

Fundusz Badawczy Węgla i Stali to element większej strategii unijnej wsparcia dla transformacji energetycznej. Komisja Europejska zaproponowała w lipcu 2025 roku utworzenie Europejskiego Funduszu Konkurencyjności z budżetem 409 mld euro, w tym 175 mld euro na program Horyzont Europa. Ten fundusz będzie inwestował w technologie strategiczne i wspierał przedsiębiorstwa wdrażające innowacyjne rozwiązania w czterech głównych obszarach: czystej transformacji i dekarbonizacji, cyfryzacji, zdrowiu, biotechnologii, rolnictwie i biogospodarce, a także obronie i przestrzeni kosmicznej.

Fundusz Badawczy Węgla i Stali pozostaje jednak jedynym tak zaprojektowanym narzędziem dedykowanym specjalnie węglowi i stali, co czyni go niezbędnym wsparciem dla regionów takich jak Śląsk, które muszą pogodzić potrzebę transformacji energetycznej z utrzymaniem konkurencyjności gospodarczej i bezpieczeństwa zatrudnienia.