Rząd szykuje pakiet na niższe rachunki za prąd. Co zyska właściciel domu?

Rząd przygotowuje pakiet rozwiązań mających obniżyć ceny energii dla polskich gospodarstw domowych i przedsiębiorstw — plan ma być przedstawiony na przełomie sierpnia i września 2024 roku.

Pakiet stanowi odpowiedź na plan elektryfikacji gospodarki europejskiej, który zaprezentowała Komisja Europejska. Polska ma przygotować własną inicjatywę dotyczącą finansowania infrastruktury energetycznej w UE w taki sposób, aby nie przekładało się to na wzrost rachunków za energię dla konsumentów.

Taryfy dynamiczne jako klucz do oszczędności

Priorytetem rządu na rok 2027 jest popularyzacja taryf dynamicznych dla odbiorców indywidualnych. Rozwiązanie polega na tym, że cena energii zmienia się w zależności od pory dnia — jest tańsza w godzinach, gdy zapotrzebowanie jest niższe, i droższa w szczytowych godzinach konsumpcji.

Rząd chce edukować społeczeństwo na temat zmienności cen energii, nawet dla odbiorców na taryfie G11 (standardowa taryfa dla gospodarstw domowych). To kluczowy element strategii — świadomość konsumentów o możliwości przesuwania zużycia energii na tańsze godziny.

Jednak Paweł Lachman, prezes Polskiej Organizacji Rozwoju Technologii Pomp Ciepła, przestrzega przed zbyt optymistycznym podejściem. Jak podkreśla w rozmowie z Business Insiderem, taryfy dynamiczne to nie uniwersalna recepta na niższe rachunki dla wszystkich gospodarstw domowych. Najwięcej mogą zyskać właściciele elastycznych odbiorników energii:

• pompy ciepła
• samochody elektryczne
• magazyny energii
• klimatyzacja
• urządzenia AGD (pralka, zmywarka, suszarka)

Te urządzenia można programować tak, aby pracowały w godzinach, gdy energia jest najtańsza.

Rzeczywiste zagrożenia dla portfela konsumenta

Lachman zwraca uwagę na cztery istotne problemy z taryfami dynamicznymi:

1. Skoki cen w szczytowych godzinach — w okresach wysokiego zapotrzebowania ceny mogą znacznie wzrosnąć, co może zniechęcić konsumentów do tego rozwiązania.

2. Opłaty dystrybucyjne i podatki — stanowią dużą część rachunku za energię, a taryfy dynamiczne ich nie obejmują. Jak mówi ekspert: „ujemna cena hurtowa nie oznacza darmowego prądu dla odbiorcy”.

3. Brak ochrony przed wzrostami — bez mechanizmów ochronnych gospodarstwa mogą doświadczyć znacznych wzrostów kosztów.

4. Nierówne warunki — nie wszystkie gospodarstwa mają możliwość zainstalowania elastycznych odbiorników.

Jako rozwiązanie ochronne Lachman wskazuje na „capy cenowe” — gwarantowaną maksymalną cenę energii, która mogłaby ograniczyć ryzyko gwałtownych wzrostów.

Rozwiązania dla przedsiębiorstw energochłonnych

Dla przemysłu rząd przygotowuje wsparcie poprzez unijny mechanizm CISAF (Clean Industrial Deal State Aid Framework). Rozwiązanie ma umożliwić ograniczenie cen energii elektrycznej do poziomu 50 euro za megawatogodzinę dla firm energochłonnych.

Koncern chemiczny Qemetica wyraża nadzieję na szybkie wdrożenie tego mechanizmu. Jak podkreśla Piotr Szlagowski, dyrektor ds. strategii w firmie, podobne programy zostały już zatwierdzone w Niemczech, Bułgarii i Słowenii — co pokazuje, że jest to sprawdzony instrument wsparcia.

Równolegle resort Energii zaproponował dodatkową obniżkę opłat sieciowych dla dużych odbiorców. Rozwiązanie dotyczy przedsiębiorstw przyłączonych do sieci linią 110 kV, które zużywają co najmniej 100 gigawatogodzin energii rocznie. Według Oceny Skutków Regulacji projektu, odbiorcy mogliby zaoszczędzić ponad 300 milionów złotych.

Długoterminowa strategia: porozumienie biznesu z państwem

Poza działaniami na rok 2027, rząd zakłada dłuższą perspektywę współpracy z biznesem. Firmy miałyby deklarować, jakie kroki podejmą dla elektryfikacji gospodarki, a państwo określiłoby, co zaoferuje w zamian. To podejście wpisuje się w szerszy plan Komisji Europejskiej dotyczący niezależności energetycznej kontynentu.

Plan elektryfikacji zakłada inwestycje w:

• farmy wiatrowe
• panele fotowoltaiczne
• elektrownie jądrowe i technologie nowej generacji

Dodatkowe kierunki wsparcia

Eksperci wskazują na kilka dodatkowych narzędzi, które mogłyby wspomóc obniżenie rachunków:

• Obniżenie VAT na energię elektryczną — zmniejszyłoby to bezpośrednio koszty dla konsumentów
• Taryfy hybrydowe — łączące elementy stałych i zmiennych cen
• Dostosowanie taryf dystrybucyjnych — do urządzeń wspierających elektryfikację, takich jak pompy ciepła

Co to oznacza dla właściciela domu?

Dla przeciętnego polskiego gospodarstwa domowego pakiet rządu niesie zarówno szanse, jak i wyzwania. Jeśli posiadasz pompę ciepła, samochód elektryczny lub magazyn energii — taryfy dynamiczne mogą rzeczywiście obniżyć Twoje rachunki, pod warunkiem że będziesz przesuwać zużycie energii na tańsze godziny.

Jednak jeśli Twoje gospodarstwo nie dysponuje elastycznymi odbiornikami, a znaczną część rachunku stanowią opłaty dystrybucyjne i podatki, efekt obniżenia cen może być mniejszy niż się spodziewasz. Dlatego kluczowe będzie wprowadzenie mechanizmów ochronnych, takich jak capy cenowe, oraz edukacja konsumentów na temat rzeczywistych możliwości oszczędzania.

Warto też obserwować wdrażanie unijnych instrumentów wsparcia — jeśli CISAF zostanie szybko wdrożony w Polsce, mogłoby to pozytywnie wpłynąć na całą gospodarkę energetyczną kraju, a pośrednio na ceny dla konsumentów.