Biogaz rolniczy w Polsce: dlaczego spółdzielnie energetyczne go omijają

Polska energetyka odnawiana przechodzi transformację, którą widać szczególnie wyraźnie w dynamice spółdzielni energetycznych – jednak ta transformacja ma wyraźnego zwycięzcę i przegranego.

Spektakularny wzrost spółdzielni energetycznych w Polsce

Sektor spółdzielni energetycznych w Polsce rozwinął się w zadziwiającym tempie. Na początku 2025 roku funkcjonowało około 60 takich organizacji, a zaledwie półtora roku później, we wrześniu 2026, liczba ta wzrosła do ponad 856 zarejestrowanych jednostek. To wzrost o niemal 1400 procent w ciągu krótkiego okresu – dane te pokazują, że polska społeczność coraz chętniej inwestuje w kolektywne projekty energetyczne.

Wzrost ten nie jest przypadkowy. Spółdzielnie energetyczne oferują mieszkańcom wsi i małych miast możliwość wspólnego finansowania instalacji odnawialnych, dzielenia zysków i redukcji rachunków za energię. To model, który łączy przedsiębiorczość z solidarnością – każdy członek ma głos w podejmowaniu decyzji, a zyski z produkcji energii trafiają bezpośrednio do wspólnoty.

Fotowoltaika dominuje – biogaz pozostaje w cieniu

Jednak ta pozorna sukces historii energetyki odnawialnej w Polsce ma drugą stronę. Spośród wszystkich spółdzielni energetycznych ponad 98 procent wybrało fotowoltaikę jako źródło energii. Biogaz rolniczy zajmuje zaledwie ułamek tego rynku – to oznacza, że z ponad 856 spółdzielni, zaledwie kilka-kilkanaście stawiało na ten potencjalnie bogatszy w możliwości źródła.

Ta dysproporcja jest symptomatyczna dla szerszych problemów sektora. Biogaz rolniczy, czyli energia produkowana z rozkładu organicznych odpadów i nawozów zwierzęcych, teoretycznie powinien być idealnym rozwiązaniem dla polskich gospodarstw. Polska ma silny sektor rolniczy, rozwinięte hodowle zwierząt, a substrat do biogazowni jest dostępny lokalnie. Dlaczego więc spółdzielnie go omijają?

Trzy główne bariery hamujące rozwój biogazu

Odpowiedź leży w trzech kluczowych przeszkodach, które stanowią mur dla inwestorów zainteresowanych biogazem:

Procedury prawno-administracyjne. Budowa i uruchomienie biogazowni wiąże się z zawiłymi wymogami prawnymi. Inwestor musi uzyskać pozwolenia na budowę, zgodę organów ochrony środowiska, czasami też akceptację samorządów. Każda procedura trwa miesiące, a dokumentacja jest obfita. W porównaniu z tym fotowoltaika – choć też wymaga pozwoleń – jest procesem znacznie bardziej przejrzystym i szybszym. Dla spółdzielni, gdzie decyzje podejmuje wiele osób, ta złożoność stanowi dodatkowe wyzwanie.

Opór społeczny (NIMBY – Not In My Back Yard). Biogazownia to instalacja, która produkuje zapachy, generuje ruch pojazdów transportujących substrat i może wydawać się uciążliwa dla sąsiadów. Fotowoltaika na dachu lub polu jest nieszkodliwa dla otoczenia – panele słoneczne nie pachną, nie hałasują, nie przyciągają owadów. Gdy spółdzielnia chce wybudować biogazownię, napotyka opór lokalnej społeczności, nawet jeśli sama biogazownia jest bezpieczna i nowoczesna. To zjawisko NIMBY – niechęć do infrastruktury „w moim ogrodzie” – stanowi realną przeszkodę dla rozwoju tego sektora.

Bilansowanie substratów. Biogazownia wymaga stałego dopływu surowca – opadów zwierzęcych, resztek roślinnych, osadów ściekowych. Zarządzanie tymi substratami, ich transport, przechowywanie i wykorzystanie wymaga precyzyjnego planowania. Jeśli spółdzielnia nie ma dostępu do wystarczającej ilości substratów lub nie potrafi ich efektywnie bilansować (czyli dopasować ilości i jakości do potrzeb biogazowni), projekt staje się nieopłacalny. Fotowoltaika nie ma tego problemu – słońce świeci dla wszystkich równomiernie.

Aspekt	Fotowoltaika	Biogaz rolniczy
Udział w spółdzielniach	Ponad 98%	Ułamek procenta
Procedury administracyjne	Proste, przejrzyste	Skomplikowane, czasochłonne
Opór społeczny	Minimalny	Znaczący (NIMBY)
Wymagania dotyczące substratów	Brak	Wymagają bilansowania
Czas wdrożenia	Kilka miesięcy	Ponad rok

Co to oznacza dla polskich inwestorów i spółdzielni

Dla rolnika lub grupy mieszkańców wsi, którzy chcą inwestować w energię odnawialną poprzez spółdzielnię, wiadomość jest jasna: fotowoltaika to droga najmniej oporna. Jest szybsza do wdrożenia, łatwiej uzyskać zgody, a społeczność nie będzie protestować. Jednak oznacza to również, że potencjał biogazu – źródła energii bardziej stabilnego i niezależnego od pogody niż słońce – pozostaje w Polsce w dużej mierze niewykorzystany.

Dla polskiego rządu i samorządów to sygnał, że jeśli chcą wspierać biogaz, muszą uprościć procedury administracyjne i prowadzić edukację społeczną na temat nowoczesnych biogazowni. Dla branży energetycznej to wyzwanie – jak zmienić percepcję biogazu, aby stał się atrakcyjny dla spółdzielni?

Zmiana na horyzoncie?

Konferencja Green Gas Poland 2026 dedykowała biogazowniom specjalny blok tematyczny, co sugeruje, że branża i decydenci zaczynają dostrzegać lukę w rynku. Być może kolejne półtora roku przyniesie zmianę – uproszenie procedur, lepszą komunikację z lokalną społecznością, albo nowe modele biznesowe dla spółdzielni opartych na biogazie.

Na razie jednak liczby mówią jasno: polska energetyka spółdzielcza wybrała słońce, a biogaz czeka na swoją szansę.