Polacy chcą transformacji energetycznej, ale za jaką cenę?

Transformacja energetyczna w Polsce ma poparcie społeczne, ale pod warunkami — Polacy chcą widzieć jej korzyści w swoim domu, przewidywalność kosztów i gwarancję bezpieczeństwa dostaw energii.

Z badania Fundacji E.ON i Instytutu Civey wynika, że 72% Polaków uważa, iż transformacja energetyczna wspiera długoterminowy dobrobyt kraju — to wynik wyższy niż średnia europejska wyniosąca 67%. Jednocześnie 63% respondentów pozytywnie ocenia dążenie UE do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 roku. Te liczby wskazują na rosnącą świadomość Polaków dotyczącą konieczności zmian energetycznych. Jednak poparcie dla transformacji coraz częściej wiąże się z konkretnymi oczekiwaniami: bezpieczeństwem dostaw, przewidywalnością kosztów i wymiernym korzyściami dla każdego odbiorcy energii.

Bezpieczeństwo energetyczne — priorytet Polaków

Poczucie bezpieczeństwa wśród Polaków w kontekście dostaw energii spadło z 56% do 52%, co odzwierciedla rosnące obawy o niezawodność systemu energetycznego. Zmianę tę można wiązać z doświadczeniami z ostatnich lat — pandemia unaoczniła kruchość globalnych łańcuchów dostaw, a rosyjska inwazja na Ukrainę w 2022 roku pokazała, że energia to nie tylko kwestia gospodarcza, ale przede wszystkim bezpieczeństwo narodowe.

Wśród Polaków obawy dotyczące nadmiernego obciążenia finansowego wynikającego z działań na rzecz ochrony klimatu wynoszą 61% — jest to niższy odsetek niż w większości badanych krajów europejskich. Co więcej, ponad połowa respondentów byłaby skłonna zaakceptować dodatkowe koszty związane z ochroną klimatu, o ile zagwarantowałyby bezpieczne dostawy energii. To kluczowe odkrycie: Polacy nie odrzucają transformacji ani jej kosztów, ale chcą, aby były one uzasadnione i wiązały się z rzeczywistym wzmocnieniem bezpieczeństwa energetycznego.

Jakie źródła energii Polacy chcą widzieć w swoim otoczeniu?

Badanie pokazuje wyraźne preferencje Polaków dotyczące konkretnych inwestycji energetycznych w lokalnym otoczeniu:

Rodzaj inwestycji	Poparcie	Zmiana trendu
Rozbudowa infrastruktury rowerowej	63%	Najwyższe poparcie
Farmy fotowoltaiczne w pobliżu domu	53%	Rosnące
Turbiny wiatrowe	47%	Rosnące
Energetyka jądrowa	25%	Spadek z 37%
Energetyka węglowa	10%	Najniższe poparcie

Najwyższe poparcie otrzymała rozbudowa infrastruktury rowerowej — 63% badanych popiera takie inwestycje. Fotowoltaika cieszy się akceptacją 53% respondentów, a turbiny wiatrowe — 47%. Jednocześnie energetyka jądrowa straciła znacznie na popularności, spadając z 37% do 25% poparcia, natomiast energetyka węglowa ma zaledwie 10% poparcia społecznego. Te dane wskazują na wyraźny zwrot Polaków w kierunku odnawialnych źródeł energii, szczególnie fotowoltaiki i energii wiatrowej.

Co to oznacza dla gospodarstw domowych?

Dane z badania sugerują, że Polacy są gotowi na transformację energetyczną, ale oczekują, że będzie ona prowadzona w sposób odpowiedzialny i przejrzysty. Transformację energetyczną można porównać do remontu domu — wiemy, że jest potrzebny, ale chcemy wiedzieć, ile będzie trwać, czy będzie bezpieczny, jaki będzie jego koszt i czy możemy w tym domu mieszkać podczas prac. Takie jest podejście Polaków do transformacji energetycznej.

Praktycznie oznacza to, że gospodarstwa domowe będą bardziej skłonne inwestować w fotowoltaikę, termomodernizację czy pompy ciepła, jeśli będą widzieć wymierne korzyści w postaci niższych rachunków za energię i gwarancji bezpieczeństwa dostaw. Polacy oczekują również od rządu długofalowej, przewidywalnej strategii — transformacja to maraton, nie sprint, dlatego zasady nie mogą się zmieniać co kilka lat.

Rola rządu i regulacji

W skali europejskiej 82% respondentów oczekuje od rządów bardziej zdecydowanych działań w sektorze energetycznym. W Polsce na obawy dotyczące wpływu zmian klimatu na przyszłe pokolenia wskazuje 69% respondentów. Jednak poparcie dla działań rządu warunkowe — Polacy chcą przede wszystkim przewidywalności w regułach. Oczekują, że inwestycje w transformację energetyczną będą planowane długofalowo, że będą znane zasady dotyczące rozbudowy infrastruktury OZE na danym terenie, i że regulacje prawne będą stabilne.

Transformacja energetyczna powinna być widoczna dla każdego Polaka z okna jego domu. Polacy chcą ją czuć w codziennym życiu — poprzez dostęp do tańszej energii, nowoczesne sieci, inteligentne liczniki, odpowiednie taryfy i przede wszystkim poczucie bezpieczeństwa energetycznego. To właśnie miks nowoczesnej infrastruktury, cyfryzacji i odpowiednich regulacji prawnych składa się na skuteczną transformację energetyczną.

Przejście od akceptacji do pragmatyzmu

W Polsce wyraźnie widać przejście od ogólnej akceptacji kierunku transformacji do bardziej pragmatycznej oceny kosztów i korzyści. To zmiana kluczowa dla tempa i skali zmian — transformacja może przyspieszyć, jeśli jej korzyści będą bardziej widoczne w codziennym życiu Polaków. Badanie pokazuje, że największe poparcie zyskują konkretne działania zauważalne w lokalnym otoczeniu i przynoszące namacalne korzyści.

Polska zajmuje szczególne miejsce w transformacji energetycznej Europy. Mamy silnie zakorzenione tradycje górnicze, ale jako naród cenimy suwerenność. Jeśli transformacja powiedzie się u nas — poprzez połączenie bezpieczeństwa, przewidywalności i widocznych korzyści dla społeczeństwa — to uda się także w całej Europie Środkowo-Wschodniej. Kluczem do sukcesu jest zrozumienie, że transformacja energetyczna to nie obciążenie, ale inwestycja w bezpieczeństwo, niezależność energetyczną i dobrobyt przyszłych pokoleń.