Fotowoltaika od 20 września: obowiązkowy włącznik awaryjny i nowe przepisy

Od 20 września 2024 roku wchodzą w życie pierwsze w Polsce kompleksowe przepisy regulujące instalowanie i eksploatację fotowoltaiki w budynkach. Nowe rozporządzenie Ministerstwa Rozwoju i Technologii stanowi przełom — do tej pory polski rynek PV działał bez jednolitych warunków technicznych, co prowadziło do rozbieżności interpretacyjnych i niejednolitych standardów montażu.

Dlaczego nowe przepisy były potrzebne?

Polska fotowoltaika rozwija się dynamicznie. Według danych zawartych w rozporządzeniu, na rynku działa już ponad 1,6 mln prosumentów, a całkowita moc zainstalowanych instalacji PV przekracza 27 GW. Mimo tego ogromnego wzrostu brakowało jednolitych standardów technicznych, które chroniłyby użytkowników i służby ratownicze.

Ministerstwo wskazuje, że głównym celem nowych przepisów jest ograniczenie ryzyka pożarów oraz ujednolicenie praktyk projektowych i montażowych. Choć statystyki straży pożarnej nie pozwalają jednoznacznie określić, ile pożarów faktycznie wywołała fotowoltaika — strażacy rejestrują tylko przypadki, w których sama instalacja się paliła, bez wskazania źródła ognia — resort uznał, że skala rynku wymaga precyzyjnych regulacji.

Jakie są główne obowiązkowe wymogi od 20 września?

Nowe rozporządzenie wprowadza szereg wymogów technicznych dotyczących zarówno dużych instalacji na dachach i ścianach budynków, jak i małych mikroinstalacji balkonowych. Wśród najważniejszych zmian znalazły się:

Obowiązkowy włącznik awaryjny — urządzenie umożliwiające szybkie wyłączenie instalacji w sytuacji zagrożenia, co jest kluczowe dla bezpieczeństwa pożarniczego i ułatwia pracę służb ratowniczych.

Znak ostrzegawczy na budynku — widoczne oznaczenie informujące o obecności instalacji fotowoltaiki, szczególnie ważne dla strażaków i innych służb w sytuacji awaryjnej.

Wymogi dotyczące lokalizacji i montażu — przepisy precyzują, gdzie i jak można montować panele, aby zapewnić bezpieczeństwo konstrukcji budynku i osób przebywających w jego otoczeniu.

Zabezpieczenia przeciwpożarowe — ujednolicone standardy wentylacji, izolacji i ochrony przed przegrzaniem się instalacji.

Co to oznacza dla prosumentów — praktyczne konsekwencje

Dla osób planujących instalację fotowoltaiki zmiana przepisów oznacza kilka ważnych rzeczy. Po pierwsze, każda nowa instalacja musi być projektowana i montowana zgodnie z nowymi standardami. Po drugie, w przypadku instalacji powyżej 6,5 kW wymagana będzie pozytywna ocena rzeczoznawcy ppoż., co wydłuży proces inwestycji, ale zapewni wyższy poziom bezpieczeństwa.

Dla osób z mniejszymi instalacjami (poniżej 6,5 kW) sytuacja jest mniej jasna. Choć przepisy mają wejść w życie, prawnik Aleksandra Lindner wskazuje w rozmowie z „Rzeczpospolitą” na niejasności dotyczące zakresu stosowania nowych przepisów. Szczególnie problematyczna jest sytuacja, gdy nowa instalacja montowana jest na istniejącym budynku — rozporządzenie nie rozstrzyga jasno, jakie obowiązki spoczyają na inwestorze w takim przypadku.

Dla istniejących już instalacji sytuacja jest mniej jasna. Źródła nie precyzują wprost, czy przepisy będą obowiązkowe dla już działających systemów, czy dotyczą wyłącznie nowych montaży. Warto skontaktować się z rzeczoznawcą ppoż. lub instalatorem, aby uzyskać jasną odpowiedź dla swojej konkretnej sytuacji.

Niejasności w przepisach, które mogą utrudnić wdrażanie

Mimo że kierunek zmian oceniany jest pozytywnie przez branżę, eksperci zwracają uwagę na kilka niejasności, które mogą utrudnić praktyczne wdrażanie przepisów.

Pierwszym problemem jest brak jasnej definicji pojęcia „urządzenie fotowoltaiczne”. Rozporządzenie posługuje się zamiennie pojęciami „urządzenie fotowoltaiczne” i „instalacja fotowoltaiczna”, definiując wyłącznie drugie z nich. Od tego rozróżnienia zależy jednak wiele praktycznych kwestii — wymagane odległości od krawędzi dachu, podział sektorów dachowych i zasady montażu. Brak precyzji może prowadzić do różnych interpretacji i konfliktów między inwestorami a inspektorami.

Drugi problem dotyczy instalacji na wysokości powyżej 25 metrów. Przepisy zawierają niespójności dotyczące zasad montażu na takich wysokościach, co może być problematyczne w przypadku budynków wielopiętrowych lub wysokościowych.

Trzecią kwestią jest brak jasnego podmiotu odpowiedzialnego za ocenę obowiązków inwestora przy instalacjach poniżej 6,5 kW montowanych na istniejących budynkach. W przypadku większych instalacji decyzję podejmie rzeczoznawca ppoż., ale przy mniejszych systemach nie ma podmiotu, który mógłby jednoznacznie ocenić, jakie wymogi muszą być spełnione.

Skala zmian w polskim rynku fotowoltaiki

Nowe rozporządzenie to pierwszy kompleksowy dokument regulujący fotowoltaikę w Polsce. Do tej pory brak było jednolitych standardów, co prowadziło do sytuacji, w której różne instalacje montowano według różnych praktyk. Teraz, gdy polski rynek PV liczy ponad 1,6 mln prosumentów i 27 GW mocy zainstalowanej, ujednolicenie standardów staje się konieczne.

Wdrożenie nowych przepisów będzie wymagać edukacji instalatorów, rzeczoznawców ppoż. i samych prosumentów. Wiele firm zajmujących się montażem fotowoltaiki będzie musiało zaktualizować swoje procedury i szkolenia. Z drugiej strony, wyższe standardy bezpieczeństwa powinny zwiększyć zaufanie do fotowoltaiki jako technologii i zmniejszyć obawy dotyczące ryzyka pożarowego.

Ministerstwo Rozwoju i Technologii zakończyło już prace nad rozporządzeniem, które trafiło do komisji prawniczej. Oznacza to, że nie przewiduje się dalszych zmian merytorycznych, a przepisy powinny wejść w życie zgodnie z planem 20 września.